TÜRKİYE KOOPERATİFÇİLİK STRATEJİSİ

"Türkiye Kooperatifçilik Stratejisi ve Eylem Planı" 17/10/2012 tarih ve28444 sayılı Mükerrer Resmi Gazete’de yer alan 31/07/2012 tarih ev2012/14 sayılı Yüksek Planlama Kurulu Kararı Eki halinde yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

 

Dünyada son otuz yıl içerisinde, ekonomik ve sosyal yaşam ile kamu yönetimi anlayışındaki değişimlerin sonucu olarak, devletlerin; ekonomik ve sosyal alanda rollerini azaltmaya, idari, politik ve ekonomik yapıları serbestleştirmeye ve yerelleştirmeye, planlı ekonomiden piyasa ekonomisine geçmeye ve farklı ekonomik sektörlerin gelişimini dengelemeye doğru yöneldikleri bir süreç yaşanmıştır.

Söz konusu gelişmeler karşısında, kamusal otoritenin boşalttığı alanlarda etkin bir rol üstlenerek, toplumun karşılanamayan ekonomik ve sosyal gereksinimlerini en iyi biçimde giderebilecek oluşumlara olan ihtiyaç sürekli artmıştır. Gelişmiş birçok ülkede, kooperatifler gibi kendi kendine yardım eden ve kendi sorumluluklarını yüklenen ekonomik dayanışma örgütleri, ortaya çıkan bu boşluğu büyük ölçüde doldurmuştur.

Bu açıdan, son dönemlerde uluslararası kuruluşlar ve bölgesel entegrasyonlar tarafından“devletlerin kooperatiflere olan yaklaşımları” konusunda yapılan çalışmalar da hız ve önem kazanmıştır.

Birleşmiş Milletler (BM), kooperatiflerin özellikle yoksullukla mücadeledeki ve sürdürülebilir bir sosyal ve ekonomik kalkınmadaki rollerine dikkat çekmekte ve esas olarak devletlerden kooperatifçilik için elverişli bir ortam ve alt yapı hazırlanmasını talep etmektedir. Bu kapsamda BM Genel Kurul’unun 64. dönem çalışmaları çerçevesinde alınan 18 Aralık 2009 tarih ve 64/136 sayılı Kararı ile 2012 yılı “Uluslararası Kooperatifler Yılı (UKY)” olarak ilan edilmiştir. 2012 UKY sloganı “Kooperatif işletmeler daha iyi bir dünya kurar.” olarak belirlenmiştir.

BM’nin 2012 yılını “Uluslararası Kooperatifler Yılı” ilan etmesinin amacı, kooperatifler hakkında farkındalık oluşturmak, kooperatiflerin kurulması ve güçlendirilmesini desteklemek ve hükümetleri bu yönde teşvik etmektir. BM’nin bu kararı; kooperatif işletme modelinin ekonomik ve sosyal kalkınmada oynadığı temel rolün tanınması, hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkelerde yaşayan insanların ekonomik ve sosyal kalkınmalarında kooperatiflere tam katılım sağlamalarının desteklenmesi ve özellikle kooperatiflerin yoksullukla mücadelede aktif rol alması anlamına gelmektedir.

Kooperatifçilik için önem arz eden bir diğer kuruluş, Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) ise 2002 yılında kooperatifçiliğe ilişkin hedefler, politika çerçevesi, bu kapsamda devletlerin rolü ve teşvik için almaları gereken önlemleri ayrıntılı bir şekilde ele alan “Kooperatiflerin Teşvik Edilmesi” başlıklı 193 sayılı Tavsiye Kararını kabul etmiştir. Avrupa Birliği (AB) bünyesinde ise, kooperatiflerin; sosyal ve ekonomik önemine, geliştirilmesine ve desteklenmesine, rekabet yeteneklerinin arttırılmasına yönelik çalışmalar ve düzenlemeler yapılmıştır.

Tüm bu gelişmeler, ülkemizi de yakından etkilemekte ve ilgilendirmektedir. Bu nedenle, değişen Türkiye ve dünya koşulları gözetilerek, ülkemiz kooperatifçiliğinin ideal yönde geliştirilmesi hedefi çerçevesinde, kamunun ve diğer aktörlerin rolünün iyi bir şekilde tanımlanması ve alınabilecek tedbirlerin tespiti bakımından “yeni bir planlama sürecine” ihtiyaç duyulmuştur.

Bu kapsamda, kooperatifçilik alanına yönelik “Kooperatifçilik Stratejisi” oluşturulması çalışması başlatılmıştır.

Kooperatifçiliğe yönelik bu strateji; Anayasamızın 171. maddesinde “Devlet, milli ekonominin yararlarını dikkate alarak, öncelikle üretimin artırılmasını ve tüketicinin korunmasını amaçlayan kooperatifçiliğin gelişmesini sağlayacak tedbirleri alır.” şeklinde ifadesini bulan, kooperatifçiliğin geliştirilmesi ilkesine dayanmaktadır.

İkinci olarak bu belge, Dokuzuncu Kalkınma Planı (2007–2013) ve Orta Vadeli Program gibi üst politika belgelerinde yer alan, “Rekabet Gücünün Artırılması, İstihdamın Artırılması, Beşeri Gelişme ve Sosyal Dayanışmanın Güçlendirilmesi, Bölgesel Gelişmenin Sağlanması, Kamu Hizmetlerinde Kalitenin ve Etkinliğin Artırılması” gelişme eksenlerine ve Türkiye Sanayi Stratejisi Belgesi, Esnaf ve Sanatkarlar Değişim Dönüşüm Destek Strateji Belgesi ve Eylem Planı, Bilgi Toplumu Stratejisi ile KOBİ Stratejisi ve Eylem Planı’nda öngörülen hedeflere ulaşılmasına katkı sağlayacaktır.

 

Öte yandan 2011 ve 2012 Yılı Programlarında da kooperatifçilik faaliyetlerinin geliştirilip, yaygınlaştırılmasının sağlanması amacıyla Kooperatifçilik Stratejisinin hazırlanması ve uygulamaya geçmesi yönündeki tedbirlere yer verilmiştir.

Ek olarak, halen günümüzün en etkili kalkınma araçlarından birisi olarak görülen kooperatifçilik sisteminin, rasyonel ve bütüncül bir yaklaşımla ele alınıp uygulanması; üreticilere, tüketicilere, küçük işletmelere ve diğer menfaat sahiplerine olduğu kadar, atıl kaynakların harekete geçirilmesine, mikro kredi ve finansman imkanlarının genişletilmesine, sermaye birikiminin sağlanmasına, yeni istihdam alanları oluşturulmasına, üretimin arttırılmasına, tarımın ve küçük çaplı üretimlerin sanayiye entegrasyonuna, piyasaların olumlu yönde regülâsyonuna, girişimcilik ve ortak iş yapma kültürünün geliştirilmesine, sosyal sermayenin arttırılmasına, gelirin daha adil paylaşımına, yoksulluğun azaltılmasına ve dolayısıyla ülkemizin bir bütün olarak kalkınmasına önemli ölçüde katkı sağlayacaktır.

Diğer taraftan, Birleşmiş Milletler Genel Sekreterliği’nce hazırlanan “2012 yılı Uluslararası Kooperatifler Yılı Bildirgesi”nde yer alan BM 2012 yılı hedefleri ile hazırlamış olduğumuz “Kooperatifçilik Stratejisi”nde öngörülen hedefler büyük ölçüde örtüşmektedir. Dolayısıyla, ülkemiz; Birleşmiş Milletler “2012 Uluslararası Kooperatifler Yılı” hedeflerinin ilk uygulayıcılarından biri olacaktır.

Yukarıda sıralanan tüm hususlar, Kooperatifçilik Stratejisi’nin hem dayanağı hem de çıkış noktası olmaktadır.

Kooperatifçilik Stratejisinin hazırlık sürecine tamamen katılımcı bir anlayış hakim olmuştur. Çalışmaların birlikte yürütülmesinde öncelikle; kooperatifçilik hizmetlerinden sorumlu diğer bakanlık olan Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı (639 sayılı KHK öncesi Tarım ve Köyişleri Bakanlığı),Türkiye Milli Kooperatifler Birliği (TMKB), Türk Kooperatifçilik Kurumu (TKK) ve Alman Kooperatifleri Konfederasyonu (DGRV) Türkiye Temsilciliği paydaş kuruluşlar olarak belirlenmiştir. Daha sonradan 13.06.2010 tarih ve 5983 sayılı Kanun ile yapı kooperatifleri ve üst kuruluşları ile ilgili Gümrük ve Ticaret Bakanlığının (640 sayılı KHK öncesi Sanayi ve Ticaret Bakanlığı) görev ve yetkileri Çevre ve Şehircilik Bakanlığına (644 sayılı KHK öncesi Bayındırlık ve İskan Bakanlığı) devredildiği için anılan Bakanlık da belge hazırlıklarına paydaş kuruluş olarak katılmış ve belgenin tamamlanması noktasında önemli katkılarda bulunmuştur.

Belge içeriğinin belirlenmesi ve oluşturulması, gelinen her aşama hakkında ilgili tarafların görüşlerinin alınması, oldukça açık ve şeffaf bir ortamda sürdürülmüştür. Belgenin hazırlık aşamasında; kooperatifçilik sektörü, kamu kurum ve kuruluşları, finans kuruluşları, sendikalar, meslek örgütleri, sivil toplum kuruluşları ve üniversitelerle birçok çalışma toplantıları düzenlenmiş, bu toplantılara 47 ayrı kuruluştan 104 temsilci katılmıştır.

Bu strateji belgesi kapsamında:

  • Durum nedir? Sorunlar nelerdir? Sorunların kaynağı nedir?
  • Farklı sorunların göreceli önemi veya etkisi nedir?
  • Sorunlarla ne şekilde mücadele ediyoruz?
  • Bu mücadele biçimi işe yarıyor mu?
  • Bu durumun gelecekte ne şekilde değişmesini bekliyoruz?

            gibi anahtar soruların cevapları aranmıştır.

Bununla birlikte, kooperatif türlerine özgü sektörel sorunlar yerine, kooperatifçilik sisteminin genel ve yapısal sorunları üzerinde durulmuş, bu çerçevede çözüm önerileri geliştirilmiştir.

Dolayısıyla, paydaş kuruluşlarla ortaklaşa yürütülen tüm bu çalışmalar sonucunda, ilgili kurum ve kuruluşların katkıları da alınarak, “Türkiye Kooperatifçilik Stratejisi ve Eylem Planı” hazırlanmıştır. Bu belge, “Dünyada ve Türkiye’de Kooperatifçilik”, “Durum Analizi” ve “Stratejik Yaklaşım” olmak üzere üç ana bölümden oluşmaktadır. Geliştirilen stratejinin sahada uygulanması ise Eylem Planı ile mümkün olabilecektir. Eylem Planı, belirlenen stratejik hedeflere uygun olarak, hangi eylemin hangi zaman dilimi içerisinde ve hangi enstrüman ile uygulanacağını tanımlamaktadır.

"Türkiye Kooperatifçilik Stratejisi ve Eylem Planı"nın yayımlandığı Resmi Gazeteyi görmek için lütfen tıklayınız. 

"Türkiye Kooperatifçilik Stratejisi ve Eylem Planı"nı okumak için lütfen tıklayınız. 

"Türkiye Kooperatifçilik Stratejisi ve Eylem Planı Tanıtım Toplantısı" ile ilgili habere ulaşmak için lütfen tıklayınız.

S.S. TÜM TÜKETİM KOOPERATİFLERİ MERKEZ BİRLİĞİ YÖNETİM KURULU’ NDAN, YENİ YIL MESAJI
İNSAN, YALNIZ YAŞAMASI ÇOK MÜMKÜN OLMAYAN SOSYAL BİR VARLIKTIR. DAİMA KENDİSİNDEN BAŞKA İNSANLARLA Y
Detay
19. OLAĞAN GENEL KURUL YAPILDI
S.S. Tüm Tüketim Kooperatifleri Merkez Birliğimiz’ n 19.( On dokuz ) Olağan Genel Kurulu, 22 Haziran 2013 Cumartesi günü
Detay
DEAR COOPERATİVE MEMBERS, DEAR FRİENDS,
The Central Committee for S.S. Tüm Tüketim Kooperatifleri has completed its preliminary work for Manager Training Semina
Detay
1163 KOOPERATİFLER KANUNU İNGİLİZCE
REPUBLIC OF TURKEY MINISTRY OF INDUSTRY AND TRADE General Directorate Of Organization LAWS ON COOPE
Detay
1163 KOOPERATİFLER KANUNU
KOOPERATİFLER KANUNU Kanun Numarası : 1163 Resmi Gazete Tarihi : 10.5.1969 Kabul Tarihi : 24.4.1969 Resmi Gazete Sayıs
Detay